Bilgi Bakkalı

27 Şubat 1339 (1923) tarihinde Hafi İçtima: 200, Celseler Gizlidir  Reisisani Ali Fuat Paşa   

Lozan Hakkında Görüşmeler Gizli İçtima:

Aşağıdaki notlar: TBMM GCZ III – (Sf.1304-1324 arası) kitabından birebir alınmıştır.

Hüseyin Avni Bey (Erzurum): “- .. Efendiler bu milletin geleceğini ariz ve amik (yatayda ve düşeyde) düşünecek merci (yetkililer), hazırlık anlamında orada,  esas itibariyle buradadır. Paşa’yı (İsmet Paşa’yı) ben dinledim, siz de dinlediniz. Sizden soruyorum ne dinlediniz? (hiç sesleri) . Efendiler bir teklifim vardır. Gerek Heyet-i Vekile (Bakanlar Kurulu)  ve gerekse Büyük Millet Meclisi,  Misakı Millî’den (milli sözleşme, 1920’nin 16 Martında İstanbul’daki Meclis-i Mebusan tarafından kabul edilen ve Türk ve Kürtlerin yaşadığı yerleri vatan kabul eden bir metin.) zerre kadar feda ederse, namus gereği ve milliyetçilik gereği çekilip gitmeli.. (Bravo sadaları, şiddetli alkışlar.) Biz harbe atıldığımız zaman burada daha güçsüz idik. Bugün elimizde Ordumuz bulunduktan sonra, öyle kandırılmış bir duruma düşmek istemem.”. (bravo sadaları)

  … Opr. Emin Bey (Bursa); “-… Musul’u verdiğimiz gün hudut Erzurum’dur.” 

  Hüseyin Avni Bey: “-Yalnız İsmet Paşa Hazretleri’nden ricam şudur: Askeri sahada fikirlerini saygıyla dinlerim. İktisadi (ekonomik) savunmalarını dinlemem, mali fikirlerini dinlemem, adli işlerde Adliye Bakanı çıkmalı, Mali işlerde Maliye Bakanı çıkmalı, hem danışmanlarıyla bizi inandıracak ve bir karar alabilecek şekilde çıkmalıdır. Bugün bu kadar yeter, gitsinler hazırlansınlar, gelsinler eğer bundan fazla hazırlanamıyorlarsa yerlerini hazırlanacak adamlara bırakmalıdırlar.” (Bravo sadaları, alkışlar.)

….. Sırrı Bey (İzmit): “-… Milletin yıllardan beri etrafında dönüp dolaştığı ve âleme ilan edilen Misak-ı Milli çiğnendi, hebâ oldu, iptal edildi, battal edildi… Hiçbir noktası temin olunamadı (elde edilemedi)... Ümit ederim ki Heyet-i Vekile (Bakanlar kurulu)  ve Heyet-i Murahhasa (Lozan delege heyeti) bizden güvenoyu istesinler.”

.. Mustafa Kemal Paşa (Ankara); “-… Musul’u vermemekte ısrar edersek savaşa girer iş. Binaenaleyh (bundan dolayıdır ki) Musul Meselesini bir seneye kadar hal etmek üzere tâlik edip (erteleyip) barışa geçmek ve savaşı kabul etmemek mümkün müdür, kabil midir, faydalı mıdır? Bu muhakemeyi suhuletle (ılımlılıkla) yapabiliriz. .. Ben de diyorum ki Sırrı Bey Misak-ı Milli’nin ne olduğunu anlamamıştır. Musul meselesinin hallini, savaşa girmemek için bir yıl sonraya bırakmak demek onu göz ardı etmek demek değildir. Belki bunun elde edilmesi için daha güçlü olabileceğimiz bir zamana bırakmaktır. Bugün barış yaparız, bir ay sonra iki ay sonra Musul sorununu hal etmek için ayağa kalkarız. Fakat bugün Musul meselesini halletmek istediğimiz zaman bu mesele karşısında yalnız İngilizler değil, Fransa, İtalya Japon ve bütün dünyanın düşmanları vardır…. Ordumuzu yürüteceğiz, bugün alacağız dersek bu mümkündür. Musul’u gayet kolaylıkla alabiliriz. Fakat Musul’u aldıktan sonra savaşın hemen son bulacağına kani olamayız.”

… Sırrı Bey (İzmit): “-Paşa Hazretleri ben Misak-ı Milli’yi yazanlardanım!”

.. Mustafa Kemal Paşa: “-Keşke yazmasa idiniz. Başımıza çok belâ koydun.” 

Haşim Bey (Çorum): “-Paşa Hazretleri bütün arkadaşlarımızı tektir ediyorsunuz (azarlıyorsunuz), Tektir, tevbih (azarlamak) ile iş olmaz.“

Bu notlar: (TBMM GCZ III – Sf.1304-1324 arası) kitabından birebir alınmıştır.

28 Şubat 1339 (1923) tarihinde İçtima: 201, Celse 1, 2 Musa Kâzım Efendi

Birinci dönem,  Üçüncü senenin son celsesi Sf. 550

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 27 (27.01.1923 / 28.02.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 3, İçtima Hafidir: 200, 201 Celse: 1, (TBMM GCZ III – Sf.1304-1324 arası) kitabından birebir alınmıştır.