Bilgi Bakkalı

Bir İngiliz raporu da Bekir Ağa Bölüğü’ndeki rahat havayı doğruluyordu:

“a) Toplam 112 kişi olan mahkûmlar hapishanede istedikleri gibi gezinebiliyorlar ve bütün gün bir arada bulunuyorlar,

b) Mahkûmların arkadaşları için ziyaret saatleri güya 12 ile 14 arası ama bu saatlere uyulmuyor ve isteyen istediği zaman cezaevine gelip gidiyor,

c) Cezaevine gelen ziyaretçiler, girişleri sırasında tesadüfi göz atmalar dışında herhangi bir aramaya tabi tutulmuyorlar ve bu kişiler bazen yiyecek olduğunu iddia enikleri büyük paketlerle geliyorlar, hâlbuki bu paketlerin içinde her şey olabilir,

d) Kadınlar tüm gün istedikleri zaman gelebiliyorlar ve hiçbir aramaya tabi tutulmuyorlar.

e) Türk askerleri güya mahkûmları gözetlemekle görevliler ama bütün gün onlarla birlikteler, eğer rüşvete dayanıklı değillerse, rahatlıkla mahkûmların kaçışına yardımcı olabilirler.”

İTC’nin Ege Kâtib-i Mesulü Celal (Bayar) Bey’in aktardığına göre de, sanıkların çoğu istediği zaman hapishaneyi terk edebiliyorlar ve ancak birkaç gün sonra, o da kendi deyimleriyle, “hapishane müdürüne ayıp olmasın diye” geri dönüyorlardı, örneğin Eski Diyarbakır Valisi Dr. Reşid, 25 Ocak I919’da bölükten çıkmış ve bir daha da geri dönmemiş, 3 Şubat’ta yakalanacağını anlayınca intihar etmişti. Feyyaz Ali adlı bir suçlu da, başka bir ildeki davasına gidebilmesi için hapishaneden serbest bırakılınca, Ankara’ya gitmiş, Kemalist güçlere katılmıştı. Tutuklu İttihatçıları hapishaneden kaçırmak için bir plan hazırlayan ve kendisi de bir İttihatçı olan Yunus Nadi, daha sonra anılarında, teklifini yalnız Halil (Kut) Paşa ile Küçük Talat’ın (Muşkara) kabul edip kaçtığını, diğerlerinin, “Nasıl olsa yakında hepimiz çıkacağız,” diyerek reddettiklerini aktarmıştı. Sf. 23, 24

Alıntı; Öteki Tarih II (Mondros’tan İzmir Suikastı Davası’na) – Ayşe Hür, (Profil Yayıncılık, 2. Baskı Ekim 2012 – Sf. 23, 24) kitabından birebir alınmıştır.