Yapılan en yaygın karıştırmalardan biri, değerler ile değer yargılarını karıştırmaktır. Bu karıştırmanın teorik olumsuz sonuçları olduğu gibi, yaşamda da bol bol değer harcamalarına yol açıyor.
Ahlâkla ilgili değer yargıları, bir grupta belirli bir süre geçerli olan iyi ve kötü olana ilişkin yargılardır; “şu iyidir”, “bu kötüdür” yargıları ya da gruptan gruba fark gösteren, aynı grup içinde de zamanla değişen, neyin iyi, neyin kötü olduğuna ilişkin kabullerdir.
Etik değerler ise, kişilerin, başkalarıyla ve kendileriyle ilişkilerinde
a) gerçekleştirdikleri eylemlerin özelliklerine göre kazandıkları dürüst olma, adil olma, güvenilir olma gibi kişi özellikleri ve b) bu ilişkilerdeki yaşantılarının tortularıdır: saygı, sevgi, güven, minnet gibi yaşantıların. Başka bir deyişle: değer yargıları bir tür normlardır, etik değerler ise bir tür kişi özellikleri (erdemler) ve bir tür yaşantılardır.
Yapılan başka önemli bir karıştırma da, “bir şeyin değeri” bağlamındaki ‘değer’ ile ‘değerler’in karıştırılmasıdır. Bu karıştırmada, bir yandan ahlâksal değer yargılarının bir yüklemi olan iyi, bir değer sayılıyor; diğer yandan ise bir eylemin, bir insanın v.b. değeri, iyi veya kötü yüklemleriyle dile getiriliyor.
Oysa bir kişinin, örneğin, belirli bir durumda yaptığı bir eylemin değeri, o koşullarda diğer yapılabileceklere göre özelliğidir, yani neleri koruyabildiği-nelerin harcanmasına yol açtığı bakımından özelliği. Bu değerin ne olduğu da bazı bilgisel etkinlikler sonucu ortaya konabilir.
Etik değerler ise, biraz önce söylediğim gibi, kişi özelikleri ve değerlilik yaşantılarıdır. Sf. 168, 169
Alıntı; Ahlak, Etik ve Etikler – İoanna Kuçuradi, (TFK Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, 1. Baskı 2019 – Sf. 168, 169) kitabından birebir alınmıştır.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın