Bilgi Bakkalı

Aristo; “İnsan doğuştan bilmek ister!” Demiş. Bilgi Bakkalı, ‘bilmek’ isteyenler için yapıldı. Paylaşmaya ve eleştiriye açık, küfür, hakaret ve nefret söylemine kapalıdır. Bu Bakkal’dan çıkarken; değişmiş olarak çıkarsanız ve bilgilerin kaynağı olan kitapları merak edip okursanız amacıma ulaşmış olacağım.

recent posts

about

  • EVRİM’İN KONUSU BİREY VE TÜR

    Evrim, bireylerin fenotipleriyle, popülasyonlarla, türlerle ilgilenir; “gen sıklıklarındaki bir değişim” değildir. Evrimin en önemli iki birimi şunlardır: birey (yani seçilimin esas hedefi) ve popülasyon (yani çeşitlendirici evrim aşaması). Benim incelememin esas konulan bunlar olacaktır. Sf. 17

    Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları,  3. Basım 2018 – Sf. 17) kitabından birebir alınmıştır.

  • EVRİMİ HERKESİN BİLMESİ GEREKİYOR

    Tüfek, Çelik ve Mikrop yazarı Jared M. Diamond’un önsözünden;

     “Yine de evrimin, sadece bilim insanları tarafından değil, halk tarafından da anlaşılması gereklidir. Evrim hakkında biraz olsun bilgi sahibi olmadan, etrafımızdaki canlıları, insanın eşsizliğini, genetik hastalıklar ile bunların muhtemel tedavilerini, genetiğiyle oynanmış ürünlerle bunların olası tehlikelerini anlama şansı yoktur.” Sf. 10

    Sonunda Darwin, yaşamın büyülü dünyasının, en basit bakteri benzeri organizmalardan doğal süreçler yoluyla evrildiğini öne sürmüş ve bu iddiasını, üzerinde çok kafa yorarak oluşturduğu evrim kuramını sunarak desteklemiştir. En önemlisi, aynı zamanda nedensellik kuramını ve doğal seçilim kuramını da ortaya koymuş olmasıdır. Sf. 11

    Evrim üzerine daha iyi bir kitap yok. Bunun gibi bir kitap da asla olamayacak. Sf. 13

    Alıntı; Evrim Nedir? (What Evolution Is) – Ernst Mayr, Çeviri; Nurdan Soysal, (Say Yayınları,  3. Basım 2018 – Sf. 10 ile 13 arası) kitabından birebir alınmıştır.

  • ÖTEKİLEŞTİRMEK

    İnsanlığın hatırı sayılır bir bölümünü ötekileştirmekle çok büyük bir yaratıcı sermayeyi ziyan ediyoruz. Hangi keşifleri elimizden kaçırdığımızı, hangi içgörü ve kavrayışlara teğet geçtiğimizi ya da bunca insanın doğal yaratıcılığını görmezden gelerek hangi problemleri çözümsüz bıraktığımızı bilmemiz imkânsız. Sf. 236

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 236) kitabından birebir alınmıştır.

  • EĞİTİMDE SONUCU DEĞİL, ÇABAYI ÖVÜN

    Dweck, başarıya övgü yağdıran öğretmenlerin, bilmeden de olsa öğrencilerin risk alma cesaretlerini kırdığı sonucuna vardı. Kıssadan hisse: Sonucu değil, çabayı övün. Sf. 225

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 225) kitabından birebir alınmıştır.

  • MATEMATİK EĞİTİM

    Richard Feynman o sıralar geçerli olan ve öğretmenlerin, problemleri çözmek için öğrencileri tek bir yol kullanmaya ittikleri matematik öğretim yönteminin yanlış olduğunu düşünüyordu. Sf. 222

    “Aritmetik ders kitaplarından beklediğimiz, her problemi çözmek için belirli bir yol öğretmeleri değil, problemin kendisini öğretmek ve yanıtın bulunması için öğrenciye çok daha büyük bir özgürlük tanımalarıdır. (…) Esnek olmayan düşünme biçimini ortadan kaldırmamız (…) problemi çözmeye çalışan zihne özgürce dolaşabileceği bir alan bırakmamız gerekir. (…) Matematiği başarılı biçimde kullanan biri, belirlenmiş koşullarda yanıt elde etmenin yeni yollarını bulabilen bir mucittir de aynı zamanda. Sf. 222

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 222) kitabından birebir alınmıştır.

  • TARİH EĞİTİMİ İÇİN

    Öğrencilerin, tarih kavrayışlarını sergilemede başvuracakları en yaratıcı yollardan biri, olayların farklı biçimde akması durumunda olacakları açıklamaktır. Sf. 218

    Sınıfta yapılabilecek en iyi şey, öğrencilerden yaratıcı bir soruya yalnızca bir değil, birçok yanıt üretmelerini istemektir. Sf. 220

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 218, 220) kitabından birebir alınmıştır.

  • HATA BULUNMAYAN BİR ÖĞRENME ORTAMI OLAMAZ

    Aynı şekilde Google’ın X birimi de, çalışanlarını başarısız olan büyük projeleri için ödüllendirmektedir. “Hata yapılmadığı bir öğrenme ortamı olduğuna inanmıyorum,” diyor X’ten Astro Teller. “Başarısızlık, başta olursa ucuza, sonda olursa pahalıya mal olur.” Sf. 204, 205

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 204, 205) kitabından birebir alınmıştır.

  • TEHLİKELİ ADAM TEK KURAMI OLAN ADAMDIR, O KURAMI İÇİN ÖLÜMÜNE SAVAŞACAKTIR

    Seçenekleri çeşitlendirmek hikâyenin bir yarısıysa çoğunu çöpe atmak da diğer yarısıdır. Francis Crick’in bir zamanlar dediği gibi: “Tehlikeli bir adam varsa o da tek kuramı olan bir adamdır çünkü o kuram için ölümüne savaşacaktır.” Sf. 201

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 201) kitabından birebir alınmıştır.

  • “LEONARDO DA VİNCİ.. İLK BULDUĞU ÇÖZÜME GÜVENMEMEYİ ÂDET HALİNE GETİRMİŞTİ”

    Yaratıcılık ve yenilik için alınacak derslerin ne olduğuna gelince: Bulunan ilk çözüme adanmamak, iyi bir yaklaşımdır. Beyin bir ara bağlantılar ormanı bile olsa verimlilik ilkesiyle çalıştığından, en çok denenmiş olan yanıtta karar kılmak gibi bir eğilimi vardır. Bu nedenle doğrudan en beklenmedik fikre atış yapmak zordur. Leonardo da Vinci, hangi problem için olursa olsun ilk bulduğu çözüme güvenmemeyi âdet haline getirmişti. Bunun fazlaca pekişmiş bilginin bir sonucu olduğundan kuşkulanarak, daha iyi bir çözümün arayışına girerdi. Kendisine en az direnen yoldan çıkarak, nöral ağlarının zenginliği içinde gizli kalmış başka yollar bulmak için çabalardı. Sf. 184

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 184) kitabından birebir alınmıştır.

  • HATALARDA ISRAR

    Hatalara çarpa çarpa yolunu bulma süreci, James Dyson’ın ilk toz torbasız elektrik süpürgesini icat ederken girdiği sürecin ta kendisiydi. Piyasaya sürülecek modeli tutturması için 5.127 prototip ve on beş yıl geçmesi gerekecekti. Sf. 176

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 176) kitabından birebir alınmıştır.

  • YENİ FİKİRLER, BAŞARISIZLIĞIN HOŞ GÖRÜLDÜĞÜ ORTAMLARDA KÖK SALIYOR

    Yaratıcı sonuçlar için birçok başarısız denemeyi göze almak gerekir. Bunun sonucunda, insanlık tarihine baktığımızda yeni fikirlerin, başarısızlığın hoş görüldüğü ortamlarda kök saldığını görürüz. Sf. 175

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 175) kitabından birebir alınmıştır.

  • KARBON-FİBER KEMAN

    Luis Leguia ve Steve Clark’ın kompozit karbon fiber malzemeden yaptıkları keman. Sf. 145

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 145) kitabından birebir alınmıştır.

  • CANLILARIN BİYOLOJİK AKRABALARINI KORUMASI

    Bir hayvanı tanımlayan hedef, genlerini bir sonraki kuşağa aktarmasıysa yaşamını bir başka canlı için riske atmasının gerekçesi ne olabilirdi? Darwin’in soruya bulduğu çözüm, akraba seçilimiydi: Hayvanlar biyolojik akrabalarını korumak için özverili davranışlarda bulunurlardı. Wilson’ın başı çektiği evrim biyologları da buna paralel bir görüşün çevresinde toplaştılar: Ortak genler ne kadar fazlaysa akraba seçimi olasılığı da o kadar büyüktü. Sf. 143

    Wilson yeni bir fikir ortaya attı: Sağkalım için ekip çalışmasına ihtiyaç duyan ortamlar vardı ve böyle ortamlarda işbirliğine eğilim, genetik yönden tercih ediliyordu. Ekip çalışmasının avantaj sağlamadığı diğer durumlarda hayvanlar, akrabaları pahasına olsa bile kendilerine öncelik vereceklerdi. Sf. 143

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 143) kitabından birebir alınmıştır.

  • YARATICI KİŞİLER

    Yaratıcı kişiler ait oldukları kültürün geleneklerini sıklıkla bozar, hatta kendininkilere bile sırt çevirirler. Sf. 140

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 140) kitabından birebir alınmıştır.

  • SADECE KÖTÜYÜ DEĞİL, İYİYİ DE PARÇALARIZ

    İnsan beyninin rahat duramama özelliği sayesinde, sadece kusursuzlukları düzeltmeye çalışmakla yetinmez, kusursuz görüneni de kurcalamadan edemeyiz. Sadece kötüyü değil, iyiyi de parçalarız. Geçmişi ister övsün ister küçük görsünler, yaratıcı kişilerin ortak bir özelliği vardır: Parçaları birbirine yapıştırıp sabitlemek istemezler. Yazar W. Somerset Maugham’ın dediği gibi, “gelenek bir gardiyan değil, bir kılavuzdur.” Geçmişe saygı gösterilmesi, onun dokunulmaz olduğu anlamına gelmez. Görmüş olduğumuz gibi, yaratıcılık durduk yerde ortaya çıkmaz: Gerekli hammadde depolarına ulaşabilmek için kültüre bağımlıyızdır. Sf. 134

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 134) kitabından birebir alınmıştır.

  • YARATICILIK EYLEMİ HİKÂYENİN YALNIZCA YARISIDIR

    Bütün yaratıcı fikirler, bir izleyici kitlesi yakalama şansına sahip değildir. Sadece bükmek, parçalamak ve harmanlamak, sonucun beğenileceği anlamına gelmez. Yaratıcılık eylemi hikâyenin yalnızca yarısıdır: diğer yarısı, yaratının sunulduğu topluluktur. Yenilik tek başına yetersizdir; ürünün toplumda yankı bulması da gereklidir. Sf.106

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 106) kitabından birebir alınmıştır.

  • BEYİN

    Bükme, parçalama ve harmanlama, beynimizin deneyimi yeni çıktılara dönüştürmede kullandığı araçlar, yeni icatların programlanmasında başvurulan temel süreçlerdir. Sf.105

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 105) kitabından birebir alınmıştır.

  • EİNSTEİN VE FİZİK

    Albert Einstein Genel Görelilik Kuramı üzerine çalıştığı sıralarda, bir asansörün içinde olduğunu kurgulamıştı. Asansör Dünya yüzeyindeyse yerçekimi etkisi, bırakılan bir topun yere çarpmasına neden olurdu. Ama ya uzayda, kütle çekiminin sıfır olduğu koşullarda yukarıya doğru hızla ilerleyen bir asansörün içindeyse? Bırakılan bir top, yine aynı şekilde düşüyor görünecekti çünkü bu sefer de asansör tabanı topa doğru hızla ilerliyor olacaktı. Einstein bu iki senaryonun bir gözlemci tarafından asla birbirinden ayırt edilemeyecek olduğunu fark etti çünkü topun kütleçekiminden dolayı mı, ivmeden dolayı mı düştüğünü anlamanın yolu yoktu. Bunun sonucunda ortaya attığı “eşdeğerlik ilkesi”, kütleçekiminin de bir tür ivme olarak değerlendirilebileceğini göstermekteydi. Einstein, asansör kavramını uzay kavramıyla harmanlayarak, gerçekliğin doğası hakkında beklenmedik bir içgörü kazanmıştı. Sf. 103

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 103) kitabından birebir alınmıştır.

  • BETONU ONARAN BAKTERİLER VAR

    Dünyadaki yapıların yarısı -yol ve köprülerden yüksek binalara kadar- hem doğal olaylar karşısında kırılganlığıyla hem de onarımının güçlüğüyle bilinen betondan yapılmıştır. Kimyacılar, bu sorunu çözmek için bakışlarını doğal dünyaya çevirdiler ve betona belirli bir bakteri türü ve bu bakterinin gözde besinini de eklediler. Beton sağlam olduğu sürece bakteriler atıl duruyor. Ama beton çatladığında etkinleşiyorlar. Kendilerini bekleyen yiyeceği tüketerek çoğalıp yayılıyor ve bu arada hasarı onaracak olan kalsiti salgılıyorlar. Beton, mikroorganizma ve inşaat malzemelerinin bu benzersiz birlikteliği sayesinde kendini tedavi ediyor. Sf. 94, 95

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 94,95) kitabından birebir alınmıştır.

  • BEYİN

    Harmanlama işleminde beyin iki ya da daha fazla kaynağı yeni biçimlerde bir araya getirir. Sf. 91

    Alıntı; Yaratıcı Tür (Fikirler Dünyayı Nasıl Yeniden Yaratıyor) – David Eagleman ve Anthony Brandt, Çeviri; Zeynep Arık Tozar, (Domingo Yayınları,  1. Basım Nisan 2019 – Sf. 91) kitabından birebir alınmıştır.