15 Nisan 1339 (1923) tarihinde İçtima: 25, Celse:1, Reisisani Ali Fuat Paşa
Şer’iye Vekiline Vekâleten Musa Kâzım Efendi, Hariciye’ye Hüseyin Rauf Bey, Sıhhiye’ye Dr. Tevfik Rüştü Beyler seçildi.
2. Celse. Ali Fuat Paşa
Hıyaneti Vataniye Kanununun 1. Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun Teklifi:
(Mardin Mebusu Necip Bey 3 maddelik bir değişiklik Kanunu teklifi veriyor. Aslında, Meclis iç tüzüğü gereği Meclis’in reddettiği bir takrir bir yıl içerisinde yeniden teklif edilemez. Ama bu teklifin görüşülmesi kabul edildi. Refik Şevket Bey ve Yahya Galip Bey bu kanunu savundular.) Sf.189
Hüseyin Avni Bey (Erzurum); “-Seçim öncesi böyle bir kanunu doğru bulmuyorum. Suiistimal edilebilir.” (Refik Şevket Bey’in Hâkimiyet-i Milliyenin manası hakkında konuşmuştu.) “Hâkimiyet-i milliyenin manasını elbette ki heyet-i celile pekâlâ biliyoruz. Her dili boğazına tıkamaktır. .. Meclis istibdadıdır. ..”
Sırrı Bey (İzmit); “-Memleketin kanununa itaat, bir insan için en büyük fazilettir. … İnsanlıkla beraber doğan, insanlığın fikrine, düşüncesine pranga vuruyor!”
Dr. Mazhar Bey (Aydın); “-Serbesti-i mutlak (mutlak özgürlük) hayvanlara mahsustur.” (1)
Sırrı Bey (İzmit); “-Çok korkarım ki bu kanunun va’zını müteakip (kabulünden sonra) bu kanunun efkâr (fikirler) üzerindeki tazyikine tahammül edemeyerek (baskısına dayanamayarak) nûr fikirli (aydınlık düşünceli) gençlerimiz memleketi terk etmek mecburiyetinde kalacaktır.”
Refik Bey (Konya); “-.. gençler giderse millet istifade etmiş olur.”
Sırrı Bey (Devamla); “-Bu kürsüden her mebus serbesti-i içtihada (özgürce düşünce beyan etmeye) maliktir, söyleyebilir. Hiçbir fikirlerinden dolayı tenkit olunamazlar. Kanun-u Esasi (Anayasa) bunu temin ediyor.”
İhsan Bey (Cebelibereket); “-Saltanat-I Milliye Aleyhinde Söyletmeyiz. Memleketi Kana Boyayacak fikir memlekette merduttur (reddolunmuştur)“
Sırrı Bey (İzmit); “-Beyefendiler! Abdülhamit devrinde on senelik hayatımı hapsanede geçirdim ve onun için hürriyetin kıymetini senden daha iyi bilirim. .. Refik Şevket Bey dedi ki; her hareket hürriyet ve kanun dairesinde serbesttir. Bu söz beni tedhiş etti (şiddetlendirdi) . Abdülhamit devrinde Matbuat (basın) Kanunu’nun bir maddesi ‘Matbuat, kanun dairesinde serbesttir.’ şeklinde idi. (Avrupa ülkelerini kastederek) .. biz onlardan daha ziyade (çok) milletin hakimiyetine, serbestisine hürmet etmiş oluyorduk. Onlar istedikleri gibi düşünüyorlardı. Fakat vaz’ edeceğimiz bu kanun ile hatta teklifimizle çok korkarım ki daha evvel mücahedatımızı (gayretlerimizi) temin ettiğimiz o hür milletler fevkindeki mevki-i âliden (hür milletler üzerindeki yüce konumdan) sükût etmiş olmayalım. .. mesela faşistler hürriyetin aleyhindedirler. .. Beşeriyet hürriyetten bıkmıştır diyorlar. Eğer biz de faşist olacaksak, faşist teşkilatını..”
Yunus Nadi; “Bolşevik mi olalım?”
Sırrı Bey (Devamla); “-.. memlekette tesis edeceksek, bu pek doğrudur. Yoksa aleyhimizde netice verecek bir sebeptir.”
Değişiklik Kanunu
“Madde 1- Saltanatın ilgasına (kaldırılmasına) ve hukuk-u hâkimiyet (egemenlik hukukunun) ve hükümrâninin (hükümranlık hakkının), gayr-i kabil-i terke (terk edilmemek) tecezzi (bölünmemek) ve ferağ olmak (bırakılmamak) üzere Türkiye halkının mümessil-i hakikisi (gerçek temsilcisi) olan BMM’nin şahsiyet-i maneviyesinde mündemiç (manevi kişiliğinde toplanmış) 1 Temmuz 1338 (1922) tarihli karar hilafında (karara muhalefet) veya TBMM’nin meşruiyetine isyanı mutazammın (isyan etmeyi içeren) kavlen (sözle) veya tahriren (yazı ile) veya fiilen ankasdin (kasıtlı olarak) muhalefet veya ifsadat (fesatlık) ve neşriyatta bulunan kesan (kimseler) hain-i vatan addolunur.”
Kabul Edildi. Sf.190
Hıyanet-İ Vataniye Kanununun 8 Maddesi de değiştirildi,
Kanun, Mahkemenin verdiği karar önce temyize gidecek sonra Meclise gelecek şeklinde kabul edildi. Sf.192
Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 29 (9.04.1923 / 16.04.1923) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 4, İçtima; 25, Celse: 1, – Sf. 189 ile 192 arası) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN YORUMU (1) (1996): Önceleri demokrat çıkışları olan bu doktor öyle anlaşılıyor ki Ali Şükrü olayından sonra korkmuş.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın