Bilgi Bakkalı

24 Kanunuevvel (Aralık) 1339 (1923) tarihinde İçtima: 73, Celse:1, Birinci Reis Vekili Sabri Bey

İstiklâl Mahkemeleri Kanunu Değiştirilmek İsteniyor; Mahkemeye İdamları İnfaz Etme Yetkisi Vermek İstiyorlar:

(İttihatçı İsmail Canbulat Bey, bilgili bir adam iyi konuşuyor, “yirmi beş mebus kanunun değişmesi için takrir vermiş kanunun mahkemeye verdiği idam uygulama yetkisini kısıtlamak istiyorlar, Başvekil İsmet Paşa, kanunun değişmemesi için Encümene baskı yapıyor” diyor. Hükümet sıkışıyor, Riyasete Ali Fethi Bey oturuyor.) Sf. 425        

Feridun Fikri Bey (Dersim); …Sizin fikrinize muarız (karşıt) olanların da mütalaasını (değerlendirmesini) dinlemek lütfunda bulununuz.  … bir fikrin noktai mücadelesi (bir fikrin tartışılması gereken yer) Layiha Encümeni (dilekçe, başvuru komisyonu) değildir. (Bravo Sesleri) Lâyiha Encümeni Reisi Emin Bey (Tokat), İstiklâl Mahkemesi kanunu değişikliğinin Meclise gelebilmesi için İstiklâl Mahkemesi Müddeiumumisinin (savcısının) itiraz etmesi gerekir demiştir, buna hayret ediyorum…..  .. İhtilâl devrine hitam (son) verilerek teceddüt (yenilenme) devrinin başladığı, Halk Fırkası Programının birinci maddesinde cihana ilan edildikten sonra, idame etmek doğru mudur? (gürültüler) .. Sizden sizin vicdanlarınızı istiyoruz efendiler!”

Rüştü Paşa (Sivas); “Bravo!”

Feridun Fikri Bey (Dersim); “Böyle basit bir teklifi Adliye Encümeninin tetkikine bile lâyık görmemeniz sezayı insaf mıdır (insafa sığar mı)?”  

Yahya Galip (Kırşehir); “Çocuk değil mi? Şimdi ağlayacak” 

Feridun Fikri Bey (Dersim); “Ne istersen söyle…. İstiklâl Mahkemesi Kanununun tadili değil ilgası (değiştirilmesi değil yürürlükten kaldırılması)  ihtimâli var. (Gürültüler)” Sf. 428         

(Müthiş bir mücadele var. Reis Ali Fethi Bey Layiha Encümeni’nin (yasa komisyonunun) esbabı mucibesini okumakta direniyor ama Feridun Fikri Bey de diretiyor ve okundu.)  

İstiklâl Mahkemeleri Kanununda Değişiklik İsteyen Takrir;

(Kanunun 5 Maddesinde sadece idam cezası için Meclis onayı isteme şartı vardı bu değişiklik teklifi, bütün cezaların Meclis onayına sunulmasını istiyor. Takrir sahipleri; TBMM Gizli Celse Zab. Cilt 4 Sf. 122

(Sabit Bey, Casim Bey Bu kanun değişikliğinin adaletin önemini vurgulayan konuşmalar yapıyorlar.) 

Recep Bey (Kütahya); ” … Umumi vatanın menafii  (vatanın genel menfaatleri) icap ettirirse (gerektirirse) ona münkariz olan (onun çökmesine sebep olan) her tek şahsın, bir kütlenin, binlerin, yüz binlerin katiyen (kesinlikle) mahvolması taraftarıyım. (yaşa Recep Bey sesleri) Bu benim arzuyu zatım değildir, Bu hayat prensibidir. (hepimizin arzusu böyledir sesleri)” Sf. 439

2. Celse: Reis: Ali Fethi Beyefendi.

İstiklâl Mahkemeleri Kanunu Görüşmelerine Devam;

Recep Bey (Kütahya); “Biz bu kanunu, daima elimizde, Devletin hayatına karşı taarruz edeceklere (saldıracak olanlara) karşı lüzumunda kullanılacak bir silah olarak tutmak mecburiyetindeyiz.”

Oylama yapıldı ve 31 e karşı 100 oyla kabul edildi bu değişiklik. Ama tekrar oylanacak… Sf. 448

Tekrar Oylandı 2. Celsede Reddedildi.

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 33 (3.12.1923 / 7.01.1924)   (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 1, İçtima; 73, Celse: 1, – Sf. 425 ile 448 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKAL’IN NOTU (1) (1996): Recep Peker Türkiye’de Bakanlık hatta Başbakanlık yaptı. Eskişehir’de “Açız!” Diyen halka “Bok Yeyin!” diyen Başbakan.