Bilgi Bakkalı

5 Haziran 1920 tarihinde 24. İçtima 1. Celse,

Memuriyet Ve Mebusluk Sıfatlarının Ayrılması Hakkındaki Kanunun Görüşülmesi;

Mehmet Şükrü Bey (Karahisarısahip); “- .. kuvvetin bir tarafta toplanması daima istibdat (baskı rejimi) tevlit eder (doğurur). Efendim kuvvet bir tarafta toplanacak olursa bu sefer hükümet istibdadı, imparator istibdat yerine Meclis istibdadı kaim olur (yerine konur). Millet bilmeyerek istibdada koşar ve istibdat yaptığını da bilmez. .. Memlekette bendeniz her şeyden ziyade (fazla) kanunun nüfuzunu (etkili olmasını) arzu ederim. …. hem mebusluk sıfatını hem de valilik gibi bir memuriyeti nefsinde cem edecek (toplayacak) olursa, istibdada doğru koşacaktır. … Bendeniz arzu ederim ve isterim ki daima ve daima kanunun nüfuzu cari (geçerli) olsun.  ..ve şu zavallı millet, şahsiyetlerin (kişilerin) esaretinden kurtulsun.” ⁽¹⁾

(Mehmet Şükrü Bey, ayrıca bu durumun Kanunu Esasiye’ye (Anayasa) de aykırı olduğunu söylüyor.) Sf.76, 77      

Yunus Nadi Bey (İzmir); “-Bu meclis fevkalade bir meclistir.” (Kâzım Karabekir Paşa’yı da örnek vererek bu durumun devamını istiyor.)  

(Memurluk ve mebusluk aynı kişide toplanamaz diyen Mehmet Şükrü Bey’e çok büyük tepki doğuyor, konuşturmuyorlar. Gürültü çok, en sonunda meclisi terk ediyorlar. Ara veriliyor.) 

  2. Celse; (Mazbata Encümeninin kararı okunuyor;) 

“BMM azasının (üyelerinin) herhangi bir memuriyeti uhdesinde (üzerinde) cem edip etmemesi hususunun Heyeti İcraiye’nin teklif ve mütalaası (görüşünü bildirmesi) üzerine, BMM’since takarrür ettirmesi (kararlaştırılması) münasibi mütalaa edilmiş (uygun görülmüş) olmakla….” 

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 02 (22.05.1920 / 28.07.1920) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene;1, İçtima; 24, Celse1 ve 2 – Sf. 76 ile 87 arası) kitabından birebir alınmıştır.

BAKKALIN YORUMU ⁽¹⁾ (1995): Mehmet Şükrü Bey demokrat ve solcu bir insan. 1926’da İzmir suikastı suçlamasıyla idam edildi. 

BAKKAL’IN YORUMU (1995): Meclis Başkan Vekili ve Osmanlı Döneminin Anayasa Profesörü Celalettin Arif Bey bir punduna getirip, memur mebusların durumunun değerlendirilmesini hükümete bırakan bu mazbatayı kabul ettiriyor. Takrir sahibi Mehmet Şükrü Bey ve Niğde Mebusu Abidin Beylerin, hukuk adına çıkan cılız sesleri bastırılıyor. Meclis’in din adamı olan mebuslarının çoğu müftü, yani hem mebus hem de memur olduklarından çıkarları gereği bu teklife karşı çıkıyorlar.