Bilgi Bakkalı

12 Kanunuevvel (Aralık) 1337 (1921) tarihinde İçtima: 126. Celse:1’in sonu ve 2. Celse Hafidir (Gizlidir), İkinci Reis Vekili Hasan Fehmi Beyefendi

1. Celsenin sonu ve 2. Celse Hafidir (Gizlidir)

(Aşağıdaki notlar; TBMM Gizli Celse Zabıtları II (GCZ II – Sf. 464-465 sayfalardan alınmıştır;)

(Tutanaklarda Reis ve kâtip belirsiz, bu zabıtlar çok fazla sansürlenmiş. Lazistan Mebusu Ziya Hurşit Bey’in kâtip olarak görev yaptığı celseler daha fazla sansür edilmiş.)

Ordunun Durumu Hakkında İstizah (Soru Önergesi); Gizli Celse 2:

(Heyeti Vekile Reisi ve Erkânı Harbiyei Umumiye Reisi Fevzi Paşa, muhalefeti sindirmek için karanlık bir tablo çiziyor, birlik ve beraberlik öneriyor. Rusya bize gönderdiği silahları, biz Fransızlarla anlaşma yaptık diye Batum’da tutuyor diyor.) Sf. 456, 457

Şeref Bey (Edirne); “-.. Harici siyasetimiz dürüst olmalı. .. Fransa ile bir anlaşma yaptık ve Rusya düşündü, yaptığımız mukavelede (sözleşmede) bittabi şimendifer imtiyazı (tabii ki demiryolu işletmesi ayrıcalığı), maden imtiyazı (maden kullanma ayrıcalığı), mektep imtiyazı gibi para getirecek işleri vermeye başladık. Rusya bizden uzaklaştı… “

(Konya Mebusu Vehbi Efendi Almanya ve İtalya’ya giden paralara ne oldu? Diyor.) 

Osman Bey (Lazistan); “-.. bendeniz bir buçuk sene evvel silah sevk ederken, Ferit Paşa’nın sukutu ile (görevden alınmasıyla) İstanbul’da Tevfik Paşa kabinesinin iktidara gelmesi üzerine, Ruslar kuşkulanmışlardı. İstanbul ile Anadolu uzlaşıyor diye korktular. Emrime vermiş oldukları 34 vagon mermi ve topları bir bahane ile Tuvaliye’den aldılar başka bir tarafa sevk ettiler. .. Halbuki bütün konşimentolar benim namıma idi.  .. biz bir vakitler bilmeyerek hepimiz komünist olduk, sonra bundan ürkerek o kadar anti komünist olduk ki komünistler bundan korkmaya başladı. Rusya’ya karşı iyi münasebetler lâzımdır, halkımız Bolşevikliği istemez bundan korkmamak lazım.”

Hüseyin Avni; “-Cephedeki nefer çıplaktır!” Sf. 462

Salih Efendi (Erzurum); “- … yevmiye (günde, günlük) 30-40-50 nefer firar ediyor. Hatta Ankara’da gözümün önünde geziyorlar. … 200 küsur bin Mehmet vardır cephede. Halkın itimadını (güvenini) meclis, ayaklarıyla çiğnemiştir. … Ankara Kumandanının manası nedir? Merkez Kumandanı, Mevki Kumandanı bilmem ne kumandanı diye Ankara’da gözümün önünde bin tane kumandan var. … Demek ki sistem bozuktur. 70 bin askerimiz var 50 bini firar etmiş. Efendiler, memleket 80 milyon ordu bütçesi veriyor. Öyle olduğu halde neferi cephede açtır. Hiçbir millette böyle bir şey yoktur. Beş milyon ahali iki milyon vergi veremezken, biz bu kadar (80 milyon) vergi alıyoruz milletten. Demek ki sistem bozuktur. …Evet, bu millet bütün geleneğinden, tarihinden vazgeçti, bize güvendi. Biz de İmparatorluktan farklı bir şey yapmadık. Köylere giderseniz, yine o aşar, yine o rüsum, yine o köhne iş.” (GCZ. Sf. 464, 465)

 Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 15 (3.12.1921 / 5.01.1922) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre;1 Sene; 2, İçtima; 126, Celse: 1sonu ve Celse 2 Hafidir: (TBMM Gizli Celse Zabıtları II – Sf. 464-465  arası) kitabından birebir alınmıştır.