1900 yılında İzmir’i ziyaret eden Paul Lindau, Yahudi mahallesinin diğer mahallelere göre daha bakımsız ve düzensiz olduğunu ileri sürmektedir. Türk ve Yahudi mahallelerine göre Rum ve Ermeni mahallelerinin daha göze batıcı olduklarını ifade ederken, özellikle Yahudi mahallesiyle ilgili gözlemlerine geniş bir yer ayırır; Sf. 90
“Yahudi Mahallesi ise en pis ve en huzursuz olanı. Yahudi Mahallesi daha önceki Avrupalı gezginlerin de tasvir ettikleri gibi, insanın iştahını kaçıran pis kokulu, iğrenç bir yer. Üstelik çok da kalabalık. Burada ilginç görüntüler çok; Erkekler sivri sakallı ve içi hayvan postu kaplı uzun kaftan giyiyorlar. Kadınlara gelince: En çirkin ve yaşlı olanı bile, göğsü çok açık elbiseler giyiyor. Kendilerine has bir de saç süsleri var. Bu bir nevi alın süsü olup, ön tarafı işlemeli, buna bir de başörtüsü ekli. Bu başörtüsü saç ayrımını ve başın arka kısmını örtüyor. Birçok Yahudi kadın, kulaklarının ardına karanfil takmayı da ihmal etmiyorlar. Küçük kirli çocuklar pek tatlı. Bebeğini emziren annelerinin etrafında oynuyorlar.
İzmirli Yahudilerin arasında büyük fakirlik ve acı bir sefalet hüküm sürüyor. “Alliance İsraelite”nin gayretleriyle büyük başarılar elde edilmiş olmasına rağmen, şimdiye kadar genelde bir netice vermemiştir. Bu yıkık dökük evlerin pisliği, birbirine bitişik iç içe inşa edilmiş, gerçekten yıkılmaya yüz tutmuş bu kulübelerden dışarı vuran bu pis koku, gerçekten ürpertici!
Bilgiye susamışlığın bu iğrenç sokaklardan sürüklediği herkes, şu fikre kapılacaktır. Burada ya bir yangın çıkarsa, ya da bir salgın hastalık baş gösterirse! Bu, dünyayı dehşete veren bir felaket olurdu.” Sf. 91
Bu kokunun “Soğanı yakma” âdetinden kaynaklandığı ifade edilir. Oysa, Türk ailelerin dile getirdikleri ve bir deyim haline gelen “Yahudi karısı gibi her gün çamaşır yıkıyor” ifadesi bir temizlik göstergesiydi. Sf. 91
Alıntı; Anadolu Tarihinde Tire Yahudileri – A. Munis Armağan, (Bilkar Matbaacılık 1. Baskı Mayıs 2005 – Sf. 90, 91) kitabından birebir alınmıştır.
BAKKAL’IN NOTU (2006); Yazar, Tire Yahudileri, İzmir Yahudileri gibi değildi çok temizlerdi diyor.
Bilgi Bakkalı 
Yorum bırakın