Bilgi Bakkalı

26 Ocak 1341 (1925) tarihinde İçtima: 41, Celse:1, Birinci Reis Vekili Refet Bey  

Âli Askeri Şura Kanunu: (Yüksek Askeri Şura)

Kâzım Karabekir (İstanbul); “.. bu kanun pek çok mahzurları hâvi olan (sakıncaları, kusurları içeren) eski Alman sisteminin daha mahzurlu olan bir şeklidir. .. Balkan faciasından hemen sonra bir ıslahatı askeriye (askeri iyileştirme) yapıldı ve bir Alman Islahiyesi Heyeti (iyileştirme heyeti) getirildi. Onlar ilk iş olarak dimağ mesabesinde (akıl seviyesinde) olan bu teşkilâtı kendilerine benzetmek istediler. .. Osmanlı Hükümdarları her şeyde aciz oldukları gibi ordu hususunda da pek câhil insanlar oldukları için bu mevki o zaman Enver Paşa’ya verildi. Enver Paşa .. adeta Alman ve Avusturya hükümdarları vaziyetine geçti. Bu sırada itilaf devletlerinde (İngiltere, Rusya, Fransa Vs.) başka şekiller ortaya çıktığı görüldü ki .. Orduyu bir serdarın eline tevdi (vermek) ile git muharebeyi kazan deyip milletin seyirci kalması .. mümkün değildir ve bu şekil pek mahzurludur dediler. İngiltere, Fransa ve İtalya barış zamanı ordularını hazırlayacak bir konsey kurup bunu Harbiye Nâzırı’na (savaş bakanına) bağladılar Savaşta ise Başbakana bağladılar. .. Bizim de hocalarımız Almandı ve bize daima öyle ders verilmeli ki Efendiler, harp başladığında siyaset biter, her iş bitmiştir, ordunuzun kuvvetine güvenirsiniz, bu nazariye (görüş) artık iflas etti. .Millet Reisleri harpte Başkumandanlığı aldıkları zamanlar bir takım felaketler vardır. Tarih bize zaferden ziyade felaketlerimizin çok olduğunu gösteriyor.”

(Karabekir Paşa; Başkumandan yenilgiyi kabul etmez, Enver Paşa kaçmayınca sulh olmadı Başkumandanlık sisteminde siyaset, hâriciye her şey atıl olur. . . diyor.) Sf. 344, 348

Yüksek Askeri Şura görüşmeleri sonraya kaldı: 

Alıntı: TBMM Zabıt Ceridesi Cilt: 42 (5.01.1925 / 29.01.1925) (TBMM Matbaası 1959 yılı 3. Baskı – Devre; 2, Sene; 2, İçtima; 41, Celse: 1, – Sf. 344 ile 348 arası) kitabından birebir alınmıştır.